Η Γρανάδα και το φλαμένκο
Ο διαγωνισμός cante jondo της Γρανάδας το 1922
Πώς ο Manuel de Falla και ο Federico García Lorca διοργάνωσαν το 1922 στην Αλάμπρα έναν διαγωνισμό των βαθύτερων φλαμένκο τραγουδιών, ποιος κέρδισε, και γιατί έχει ακόμη σημασία.
Κρατήστε τη θέση σας στο La Alboreá ↗Ένας διαγωνισμός του βαθύτερου τραγουδιού
Το 1922 η Γρανάδα φιλοξένησε το Concurso de Cante Jondo, μια γιορτή του φλαμένκο τραγουδιού, μουσικής και χορού. Cante jondo σημαίνει βαθύ τραγούδι, η καρδιά του φλαμένκο σε αντίθεση με το ελαφρύτερο cante chico. Τη σύλληψη είχε ο συνθέτης Manuel de Falla, και ο νεαρός ποιητής Federico García Lorca, τότε είκοσι τριών ετών, της έδωσε ισχυρή πρώιμη υποστήριξη. Ήταν μια διήμερη βραδινή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε σε υπαίθριο χώρο στην Alhambra,.
Γιατί ο Falla το ήθελε
Ο Φάγια ένιωθε ότι η μουσική του cante jondo είχε περιπέσει σε παρακμή και ήθελε να τη θρέψει και να την ανυψώσει. Έγραψε ένα δοκίμιο υποστηρίζοντας ότι τρεις εξωτερικές επιρροές διαμόρφωσαν το flamenco: η βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική από την ανατολική Μεσόγειο, η μαυριτανική μουσική από τη Βόρεια Αφρική και την Αραβία, και η λαϊκή μουσική της Ινδίας, που έφεραν στην Ισπανία οι Gitanos, οι οποίοι άρχισαν να φτάνουν περίπου πεντακόσια χρόνια πριν. Αυτές οι παραδόσεις αναμείχθηκαν με την εγχώρια ισπανική μουσική, υποστήριξε, για να προσδώσουν στο cante jondo τον χαρακτήρα του.
Κερδίζοντας το κοινό
Οι διοργανωτές ήθελαν κάτι περισσότερο από μια απλή καλή βραδιά. Η προσέλκυση Ισπανών διανοουμένων κρίθηκε καθοριστική για να αντισταθμιστεί η περιφρόνηση που έτρεφαν ορισμένοι μεταρρυθμιστές της εποχής για το φλαμένκο, και ο Falla συγκέντρωσε μια εντυπωσιακή ομάδα μουσικών και καλλιτεχνών για να χορηγήσουν την εκδήλωση. Ο Lorca συνέβαλε δίνοντας ομιλίες και γράφοντας δοκίμια για την τέχνη και τη λιγότερο γνωστή ιστορία της. Στόχος ήταν να προσελκύσουν ένα κοινό με επιρροή που θα μιλούσε με επαίνους για το cante jondo στη συνέχεια.
Οι κανόνες και τα έπαθλα
Η παράσταση περιλάμβανε τους πιο γνωστούς καλλιτέχνες του φλαμένκο, αλλά τα χρηματικά έπαθλα προορίζονταν για ερασιτέχνες ερμηνευτές, και γιορτινά τραγούδια όπως οι cantiñas αποκλείστηκαν επειδή ο Falla και ο Lorca δεν τα θεωρούσαν jondo. Ο Antonio Chacón, ο κορυφαίος τραγουδιστής της εποχής του, προήδρευσε της κριτικής επιτροπής. Νικητές αναδείχθηκαν ο El Tenazas, ένας συνταξιούχος επαγγελματίας τραγουδιστής από τη Morón de la Frontera, και ο Manuel Ortega, ένα οκτάχρονο αγόρι από τη Σεβίλλη που θα έμενε στην ιστορία του φλαμένκο ως Manolo Caracol.
Από μια πλατεία στην Αλάμπρα
Η χρηματοδότηση προήλθε από τον δήμο της Γρανάδας, αν και όχι χωρίς έντονες αντιδράσεις, καθώς οι επικριτές επεσήμαιναν το μικτό περιβάλλον των παραστάσεων φλαμένκο. Οι διοργανωτές αποκαλούσαν μάλιστα την τέχνη cante jondo αντί για φλαμένκο, ελπίζοντας να αποφύγουν αυτή την επίκριση. Καθώς αναμενόταν μεγαλύτερη προσέλευση, ο χώρος άλλαξε από την Plaza de San Nicolás στην Albaicín στην πιο ευρύχωρη Alhambra.
Ένας διαγωνισμός που χάθηκε
Μια αφήγηση χαρακτηρίζει τον διαγωνισμό αποτυχημένο, επειδή είχε μικρή απήχηση και επειδή ο Falla και ο Lorca δεν εκτίμησαν τον επαγγελματικό χαρακτήρα που είχε ήδη το flamenco. Αναζητούσαν μια καθαρότητα που, όπως αναφέρει η αφήγηση, δεν υπήρξε ποτέ σε μια τέχνη σημαδεμένη από ανάμειξη και προσωπική καινοτομία. Η ίδια αφήγηση αναφέρει ότι η αναγνώριση του flamenco από τους διανοούμενους άρχισε λίγο αργότερα, με τη Γενιά του '27.
Τι σημαίνει για μια επίσκεψη
Μια παράσταση στη Γρανάδα σήμερα είναι κάτι διαφορετικό από τον διαγωνισμό του 1922: μια σύντομη εμφάνιση επαγγελματιών σε μια μικρή αίθουσα. Ωστόσο, η ιστορία δείχνει πόσο καιρό η Γρανάδα αποτελεί μέρος της ιστορίας του flamenco, και η granaína, που αποδίδεται στον Antonio Chacón, είναι το δικό της τραγούδι της πόλης. Αν ένας τραγουδιστής σε μια σύγχρονη παράσταση επιλέξει μια granaína ή μια seguiriya, αντλεί από την ίδια παράδοση του βαθύ τραγουδιού που ο Falla και ο Lorca ήθελαν να τιμήσουν.
Για ποιους δεν απευθύνεται
Αν θέλετε μόνο να ξέρετε τι να περιμένετε τη βραδιά της παράστασης, οι οδηγοί για εισιτήρια και πρόσβαση θα σας εξυπηρετήσουν καλύτερα από αυτόν εδώ. Πρόκειται για ανάγνωσμα υποβάθρου για όποιον αναρωτιέται γιατί η Γρανάδα, η Alhambra και το flamenco αναφέρονται τόσο συχνά μαζί. Δεν περιγράφει τι ανεβάζει ο χώρος, και τίποτα από το πρόγραμμα του 1922 δεν μεταφέρεται σε μια σύγχρονη παράσταση μιας ώρας.
Πηγές