Granada en flamenco
Granada's cante jondo-wedstrijd van 1922
Hoe Manuel de Falla en Federico García Lorca in 1922 een wedstrijd van de diepste flamencoliederen organiseerden in het Alhambra, wie won, en waarom het nog steeds relevant is.
Reserveer je stoel bij La Alboreá ↗Een wedstrijd van het diepste lied
In 1922 vond in Granada het Concurso de Cante Jondo plaats, een fiesta van flamencozang, -muziek en -dans. Cante jondo betekent diepe zang, het hart van de flamenco, in tegenstelling tot de lichtere cante chico. De componist Manuel de Falla bedacht het, en de jonge dichter Federico García Lorca, toen drieëntwintig, gaf het al vroeg krachtige steun. Het was een tweedaags avondevenement in de openlucht bij het Alhambra.
Waarom Falla het wilde
Falla vond dat de muziek van cante jondo in verval was geraakt, en hij wilde haar voeden en verheffen. Hij schreef een essay waarin hij betoogde dat drie buitenlandse invloeden de flamenco hebben gevormd: Byzantijnse kerkmuziek uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, Moorse muziek uit Noord-Afrika en Arabië, en de volksmuziek van India, naar Spanje gebracht door de Gitanos die ongeveer vijfhonderd jaar geleden begonnen te arriveren. Deze tradities versmolten met de inheemse Spaanse muziek, betoogde hij, om cante jondo zijn karakter te geven.
Het publiek winnen
De organisatoren wilden meer dan een gezellige avond. Het inschakelen van Spaanse intellectuelen werd cruciaal geacht om de minachting te counteren die sommige hervormers van die tijd voor flamenco voelden, en Falla verzamelde een indrukwekkende groep musici en kunstenaars om het evenement te sponsoren. Lorca hielp door lezingen te geven en essays te schrijven over de kunst en haar weinig bekende geschiedenis. Het doel was een invloedrijk publiek aan te trekken dat daarna positief over cante jondo zou spreken.
De regels en de prijzen
De show omvatte de bekendste flamencoartiesten, maar het prijzengeld was gereserveerd voor amateurartiesten, en feestelijke liederen zoals cantiñas werden uitgesloten omdat Falla en Lorca ze niet als jondo beschouwden. Antonio Chacón, de toonaangevende zanger van zijn tijd, zat de jury voor. De winnaars waren El Tenazas, een gepensioneerde professionele zanger uit Morón de la Frontera, en Manuel Ortega, een achtjarige uit Sevilla die de flamencogeschiedenis zou ingaan als Manolo Caracol.
Van een plein naar het Alhambra
De financiering kwam van de stad Granada, zij het niet zonder felle tegenstand, want critici wezen op het gemengde milieu van flamencovoorstellingen. De organisatoren noemden de kunst zelfs cante jondo in plaats van flamenco in de hoop die verwijten te vermijden. Omdat er meer mensen werden verwacht, werd de locatie verplaatst van de Plaza de San Nicolás in het Albaicín naar het ruimere Alhambra.
Een wedstrijd die miste
Eén verslag noemt de wedstrijd een mislukking, omdat hij weinig weerklank vond en omdat Falla en Lorca het professionele karakter dat flamenco al had, niet waardeerden. Ze zochten een zuiverheid die, aldus het verslag, nooit heeft bestaan in een kunst die getekend is door vermenging en persoonlijke innovatie. Hetzelfde verslag zegt dat de erkenning van flamenco door intellectuelen kort daarna begon, met de Generatie van '27.
Wat het betekent voor een bezoek
Een show in Granada vandaag is iets anders dan de wedstrijd van 1922: een korte voorstelling door professionals in een kleine zaal. Maar de geschiedenis laat zien hoe lang Granada al deel uitmaakt van het flamencoverhaal, en de granaína, toegeschreven aan Antonio Chacón, is het eigen lied van de stad. Als een zanger in een moderne show kiest voor een granaína of een seguiriya, put hij uit dezelfde diepe liedtraditie die Falla en Lorca wilden vieren.
Voor wie dit niet is
Als je alleen wilt weten wat je 's avonds kunt verwachten, helpen de gidsen over tickets en vervoer je beter dan deze. Dit is achtergrondlectuur voor iedereen die nieuwsgierig is naar waarom Granada, het Alhambra en flamenco zo vaak samen worden genoemd. Het beschrijft niet wat de locatie programmeert, en niets uit het programma van 1922 geldt nog voor een moderne show van een uur.
Bronnen