Granada i flamenco
Konkurs cante jondo w Granadzie w 1922 roku
Jak Manuel de Falla i Federico García Lorca zorganizowali w 1922 roku w Alhambrze konkurs najgłębszych pieśni flamenco, kto zwyciężył i dlaczego wciąż ma to znaczenie.
Zarezerwuj miejsce w La Alboreá ↗Konkurs najgłębszej pieśni
W 1922 roku Granada gościła Concurso de Cante Jondo – fiestę flamenco, łączącą śpiew, muzykę i taniec. Cante jondo oznacza „głęboki śpiew" – serce flamenco, w przeciwieństwie do lżejszego cante chico. Pomysłodawcą był kompozytor Manuel de Falla, a młody poeta Federico García Lorca, wówczas dwudziestotrzyletni, udzielił mu silnego wczesnego wsparcia. Było to dwudniowe wieczorne wydarzenie plenerowe w Alhambrze.
Dlaczego Falla tego chciał
Falla uważał, że muzyka cante jondo popadła w dekadencję i pragnął ją odżywić i wznieść na wyższy poziom. Napisał esej, w którym przekonywał, że na flamenco wpłynęły trzy zewnętrzne tradycje: bizantyjska muzyka kościelna ze wschodniego Morza Śródziemnego, muzyka mauretańska z Afryki Północnej i Arabii oraz muzyka ludowa Indii, przyniesiona do Hiszpanii przez Gitanców, którzy zaczęli przybywać około pięciuset lat temu. Te tradycje, jak argumentował, stopiły się z rodzimą muzyką hiszpańską, nadając cante jondo jego charakter.
Zdobywanie publiczności
Organizatorom zależało na czymś więcej niż udany wieczór. Za kluczowe uznano pozyskanie hiszpańskich intelektualistów, by przeciwstawić się pogardzie, jaką niektórzy ówcześni reformatorzy żywili wobec flamenco. Falla zgromadził imponujące grono muzyków i artystów jako sponsorów wydarzenia. Lorca pomagał, wygłaszając prelekcje i pisząc eseje o tej sztuce i jej mało znanej historii. Celem było przyciągnięcie wpływowej publiczności, która po wydarzeniu mówiłaby o cante jondo z uznaniem.
Zasady i nagrody
W widowisku wystąpili najznakomitsi artyści flamenco, ale nagrody pieniężne zarezerwowano dla wykonawców amatorów, a pieśni świąteczne, takie jak cantiñas, zostały wykluczone, ponieważ Falla i Lorca nie uważali ich za jondo. Przewodniczącym jury był Antonio Chacón, czołowy śpiewak swoich czasów. Zwycięzcami zostali El Tenazas, emerytowany zawodowy śpiewak z Morón de la Frontera, oraz Manuel Ortega, ośmioletni chłopiec z Sewilli, który przeszedł do historii flamenco jako Manolo Caracol.
Z placu do Alhambry
Finansowanie pochodziło od miasta Granada, choć nie obyło się bez zaciekłego sprzeciwu, krytycy wskazywali bowiem na mieszane środowisko występów flamenco. Organizatorzy nazywali tę sztukę nawet cante jondo, a nie flamenco, mając nadzieję uniknąć tego zarzutu. Ponieważ spodziewano się większej liczby osób, miejsce zmieniono z Plaza de San Nicolás w Albaicín na przestronniejszą Alhambrę.
Konkurs, który nie trafił w cel
Jedna z relacji nazywa ten konkurs porażką, ponieważ odbił się słabym echem, a Falla i Lorca nie docenili zawodowego charakteru, jaki flamenco już miało. Szukali czystości, która – jak twierdzi ta relacja – nigdy nie istniała w sztuce naznaczonej mieszaniem się wpływów i osobistą innowacją. Ta sama relacja mówi, że uznanie flamenco przez intelektualistów zaczęło się wkrótce potem, wraz z Pokoleniem '27.
Co to oznacza dla zwiedzania
Dzisiejsze przedstawienie w Granadzie to coś zupełnie innego niż konkurs z 1922 roku: krótki występ profesjonalistów w niewielkiej sali. Historia pokazuje jednak, jak długo Granada jest częścią flamenco, a granaína, przypisywana Antonio Chacónowi, to pieśń tego miasta. Jeśli śpiewak we współczesnym spektaklu wybiera granaínę lub seguiriyę, czerpie z tej samej tradycji cante jondo, którą Falla i Lorca chcieli uczcić.
Dla kogo to nie jest
Jeśli chcesz tylko wiedzieć, czego spodziewać się wieczorem, przewodniki po biletach i dojazdie będą dla Ciebie lepsze niż ten tekst. To lektura tła dla każdego, kto jest ciekaw, dlaczego Granada, Alhambra i flamenco tak często wymienia się razem. Nie opisuje, co wystawia scena, a nic z programu z 1922 roku nie przenosi się na współczesny, godzinny spektakl.
Źródła